Μασουράκια Χίου

Τα Μασουράκια Χίου είναι ένα παραδοσιακό γιορτινό γλυκό σε σχήμα μικρού ρολού ή "μασουριού" από φύλλο κρούστας. Το όνομά τους προέρχεται από το σχήμα τους. Τα βασικά συστατικά που τους προσδίδουν την ταυτότητά τους είναι η Μαστίχα Χίου (σε μορφή "υποβρύχιου" ή δακρύων) και η ασπρισμένη αμυγδαλόψιχα. 

Ως παραδοσιακό γλυκό, τα Μασουράκια συνδέονται με ολόκληρο το νησί της Χίου. Η γεωγραφική τους ταυτότητα καθορίζεται κυρίως από την προέλευση του βασικού τους αρώματος και συστατικού: της Μαστίχας Χίου, η οποία καλλιεργείται αποκλειστικά στα Μαστιχοχώρια της νότιας Χίου. Η μοναδική αυτή περιοχή, με το ειδικό μικροκλίμα και το ιδιαίτερο έδαφος, είναι η μόνη στον κόσμο όπου ευδοκιμεί η Pistacia lentiscus var. Chia και παράγει την περίφημη ρητίνη. Συνεπώς, αν και η παραγωγή του γλυκού μπορεί να γίνεται σε όλο το νησί, η ουσία της μοναδικότητάς του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γεωγραφική περιοχή των Μαστιχοχωρίων.

Η παραδοσιακή μέθοδος παρασκευής των Μασουρακίων Χίου είναι μια χειροποίητη διαδικασία που απαιτεί προσοχή στη λεπτομέρεια, ειδικά στην προετοιμασία της γέμισης και στο τύλιγμα του φύλλου.

• Προετοιμασία Γέμισης: Η καρδιά του γλυκού είναι η γέμιση από αμυγδαλόψιχα και γλυκό μαστίχα (υποβρύχιο). Η αμυγδαλόψιχα ασπρίζεται και αλέθεται σε σκόνη. Το υποβρύχιο μαστίχας (το παραδοσιακό γλυκό του κουταλιού) λιώνεται σε μπεν μαρί μέχρι να γίνει ρευστό, αλλά όχι καυτό. Σε αυτό το μείγμα προστίθεται η αλεσμένη αμυγδαλόψιχα, τριμμένη μαστίχα (δάκρυα) και συχνά χτυπημένο ασπράδι αυγού (μαρέγκα), το οποίο λειτουργεί αφενός ως συνδετικός παράγοντας και αφετέρου για να αφρατέψει τη γέμιση. Μερικές συνταγές περιλαμβάνουν και πολτό από χιώτικο μανταρίνι (ΠΓΕ προϊόν) για έξτρα άρωμα.
• Τύλιγμα: Χρησιμοποιείται φύλλο κρούστας, το οποίο βουτυρώνεται με λιωμένο βούτυρο. Το φύλλο κόβεται σε λωρίδες (συνήθως τρεις λωρίδες ανά φύλλο). Μια μικρή ποσότητα από τη γέμιση τοποθετείται στην άκρη κάθε λωρίδας, οι πλευρές διπλώνονται προς τα μέσα και στη συνέχεια τυλίγεται σε σφιχτό ρολό (μασούρι).
• Ψήσιμο και Άρωμα: Τα μασουράκια αραδιάζονται σε ταψί, βουτυρώνονται ξανά και ψήνονται σε μέτρια θερμοκρασία (περίπου 170∘C - 175∘C) για περίπου 20 λεπτά, μέχρι να ροδίσουν και να γίνουν τραγανά. Μόλις βγουν από τον φούρνο, ραντίζονται με ανθόνερο και πασπαλίζονται με άχνη ζάχαρη, η οποία τους δίνει την τελική λευκή, χαρακτηριστική εμφάνιση.

Η παραγωγή και η φήμη των Μασουρακίων Χίου έχουν έμμεσο αλλά σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομία και την ταυτότητα του νησιού. Λειτουργούν ως πρεσβευτής της Μαστίχας Χίου, εντάσσοντας το ΠΟΠ προϊόν σε ένα αναγνωρίσιμο παραδοσιακό γλυκό. Η ζήτηση για τα μασουράκια (ειδικά από τους επισκέπτες) στηρίζει τις τοπικές μονάδες ζαχαροπλαστικής και ενισχύει την αλυσίδα αξίας των τοπικών προϊόντων, όπως η μαστίχα, το χιώτικο μανταρίνι (προαιρετικά) και το ανθόνερο. Με αυτόν τον τρόπο, συμβάλλουν στη διατήρηση της γαστρονομικής κληρονομιάς και στην προώθηση του νησιού ως γαστρονομικού προορισμού.

Η ιστορία των Μασουρακίων Χίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ευρύτερη γαστρονομική εξέλιξη του νησιού και την αξιοποίηση της μαστίχας. Παραδοσιακά, οι Χιώτες δεν χρησιμοποιούσαν τη μαστίχα σε φαγητά ή γλυκά, αλλά την εξήγαν ως πολύτιμο εμπορικό αγαθό (τον "παρά" τους). Η ένταξη της μαστίχας στη ζαχαροπλαστική, όπως και η τεχνογνωσία του φύλλου (που παραπέμπει σε ανατολίτικη επιρροή), φαίνεται να είναι μεταγενέστερη εξέλιξη, πιθανότατα προϊόν των επιρροών από τους Γενοβέζους, τους Οθωμανούς και τους Φράγκους, οι οποίοι έφεραν νέες τεχνικές και μπαχαρικά. Η συνταγή των Μασουρακίων, που μοιάζει με παραλλαγή των συριανών μαστιχακιών, πιθανώς να διαμορφώθηκε σε μια περίοδο όπου Χιώτες τεχνίτες ταξίδευαν και μετέφεραν την τέχνη του λουκουμιού και των γλυκών, υιοθετώντας ταυτόχρονα το τοπικό τους υλικό, τη μαστίχα, στη νέα μορφή γλυκίσματος.