Tomaccini Σάμου

Το Tomaccini είναι η εμπορική ονομασία που δόθηκε στη μικρόκαρπη, κόκκινη τομάτα της ποικιλίας Angel, η οποία καλλιεργείται με υδροπονική μέθοδο στη Σάμο. Δεν είναι συνώνυμο ή παραλλαγή ονόματος μιας ενδημικής ποικιλίας. Ο καρπός χαρακτηρίζεται ως τύπου ελιάς ή μίνι-plum και αναπτύσσεται σε τσαμπί, ενώ η γεύση του περιγράφεται ως ελαφρά υπόξινη και ενυδατική.

Πρόκειται για ένα προϊόν που η μοναδικότητά του καθορίζεται από την ελεγχόμενη καλλιέργεια σε περιβάλλον θερμοκηπίου, την υψηλή τεχνολογία που εφαρμόζεται και την εμπορική του στόχευση ως premium σνακ, παρά από γεωγραφική ή παραδοσιακή ταυτότητα.

Η παραγωγή του Tomaccini πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις των Ελληνικών Θερμοκηπίων Α.Ε., οι οποίες βρίσκονται στη νοτιοανατολική πλευρά της Σάμου, στην περιοχή Μεσόκαμπος. Αυτή η περιοχή, η οποία βρίσκεται σε πεδινό τμήμα του νησιού, διαθέτει ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες για τη θερμοκηπιακή καλλιέργεια, με άφθονη ηλιοφάνεια και ήπιο κλίμα που είναι χαρακτηριστικό του Αιγαίου. Η επιλογή της Σάμου και του Μεσοκάμπου στηρίχθηκε στην αξιοποίηση του πλούσιου φωτός του σαμιώτικου ήλιου και της δροσερής αύρας του Αιγαίου, παράγοντες που συμβάλλουν στη βέλτιστη φωτοσύνθεση και στην ποιότητα του καρπού, ακόμη και σε ελεγχόμενο περιβάλλον.

Η μέθοδος παραγωγής του Tomaccini είναι βασίζεται εξ’ ολοκλήρου στην υδροπονική καλλιέργεια εντός υαλόφρακτου, υψηλής τεχνολογίας θερμοκηπίου. Η υδροπονία επιτρέπει την καλλιέργεια χωρίς χώμα, με τα φυτά να αναπτύσσονται σε αδρανή υποστρώματα, όπως ο πετροβάμβακας Grodan, και να τροφοδοτούνται με ελεγχόμενη θρεπτική λύση. Η εφαρμογή ολλανδικής τεχνογνωσίας εξασφαλίζει τη βέλτιστη διαχείριση όλων των παραμέτρων, όπως η θερμοκρασία, η υγρασία, η ένταση του φωτός και η συγκέντρωση των θρεπτικών στοιχείων, επιτρέποντας την παραγωγή όλο τον χρόνο.

Η γονιμοποίηση των ανθέων πραγματοποιείται με φυσικό τρόπο, μέσω της χρήσης μελισσών Bombus terrestris (βομβίνων), μια πρακτική που είναι στάνταρ στη σύγχρονη θερμοκηπιακή καλλιέργεια για τη διασφάλιση υψηλής καρπόδεσης. Το σύστημα παραγωγής τηρεί αυστηρούς κανόνες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής (GlobalG.A.P.) και υγιεινής/ασφάλειας τροφίμων (HACCP). Η συγκομιδή των καρπών γίνεται χειρωνακτικά, με τους καρπούς να συλλέγονται συνήθως επί του τσαμπιού, εξασφαλίζοντας τη φρεσκάδα και την εμφάνιση του προϊόντος. Η τυποποίηση και συσκευασία γίνεται σε αποστειρωμένους χώρους, με την εταιρεία να δίνει έμφαση σε καινοτόμες, μικρές συσκευασίες (π.χ., 220g) που υποστηρίζουν τον χαρακτήρα του Tomaccini ως σνακ.

Η μονάδα παραγωγής του Tomaccini στη Σάμο έχει σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο στο νησί. Πρόκειται για μία από τις πρώτες μεγάλες επενδύσεις στον τομέα της υδροπονικής γεωργίας στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας τη Σάμο ως κόμβο για την πρωτοποριακή αγροτική τεχνολογία. Η επιχείρηση δημιουργεί θέσεις εργασίας για την τοπική κοινωνία, προσφέροντας εργασία υψηλής εξειδίκευσης και διατηρώντας πληθυσμό στο νησί. Επιπλέον, η παραγωγή ενός premium, επώνυμου προϊόντος με σταθερή ποιότητα όλο τον χρόνο ενισχύει την εξωστρέφεια της σαμιώτικης αγροτικής παραγωγής και βελτιώνει τη φήμη της Σάμου πέρα από τον παραδοσιακό τομέα του κρασιού, προβάλλοντας την ικανότητα του νησιού να υιοθετεί και να εφαρμόζει σύγχρονες, βιώσιμες (λόγω της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) γεωργικές πρακτικές.

Η ιστορία του Tomaccini δεν συνδέεται με την παραδοσιακή γεωργία της Σάμου, αλλά με την πρόσφατη εισαγωγή καινοτομίας στον αγροτικό τομέα του νησιού. Η καλλιέργεια ξεκίνησε γύρω στο 2008-2009, από την εταιρεία Ελληνικά Θερμοκήπια Α.Ε., με στόχο τη δημιουργία ενός διαφοροποιημένου και υψηλής αξίας προϊόντος. Η επιτυχία του brand έγκειται στο επιχειρηματικό όραμα να μετατρέψει ένα βασικό προϊόν (το τοματίνι) σε ένα premium σνακ, αντιγράφοντας την επιτυχία αντίστοιχων προϊόντων από τη Βόρεια Ευρώπη. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις παραδοσιακές καλλιέργειες (αμπέλι, εσπεριδοειδή) σε εντατικές, τεχνολογικά προηγμένες μεθόδους, αλλάζει την εικόνα της αγροτικής παραγωγής του νησιού και αποτελεί ένα σύγχρονο παράδειγμα επιχειρηματικής καινοτομίας στη Σάμο.

Λόγω του πρόσφατου χαρακτήρα και της τεχνολογικής μεθόδου παραγωγής του (υδροπονία σε θερμοκήπιο), το Tomaccini δεν έχει ενσωματωθεί σε κανένα παραδοσιακό έθιμο ή πολιτιστική εκδήλωση της Σάμου. Η χρήση του είναι καθαρά σύγχρονη και καταναλωτική, ως πρωτότυπο σνακ για καθημερινή χρήση. Ωστόσο, η ίδια η ύπαρξη της μονάδας παραγωγής εντάσσεται στην ευρύτερη αγροτική κουλτούρα του νησιού, η οποία, αν και παραδοσιακά συνδεδεμένη με το αμπέλι, είναι ανοιχτή στην επιχειρηματική ανάπτυξη και την ποιότητα των αγροτικών προϊόντων.