Μέλι Φούρνων (θυμαρίσιο, ρεικόμελο)

Η μελισσοκομία στους Φούρνους παράγει δύο κύριες ποικιλίες μοναδικής ταυτότητας. Το Θυμαρίσιο Μέλι Φούρνων έχει εξαιρετικά υψηλή περιεκτικότητα σε γύρη θυμαριού, φτάνοντας συχνά το 97%, γεγονός που του προσδίδει ένα ανοιχτό κεχριμπαρένιο χρώμα, μια έντονη, χαρακτηριστική γεύση και το διακριτικό άρωμα του θυμαριού. Το μέλι αυτό κρυσταλλώνει σε σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα (6-18 μήνες). Η δεύτερη κύρια ποικιλία είναι το Ρεικόμελο, που παραδοσιακά ονομάζεται Άναμα ή Αναματόμελο, και συλλέγεται κυρίως από τη φθινοπωρινή ερείκη. Το Άναμα ξεχωρίζει για το χάλκινο-καστανό του χρώμα, την παχύρρευστη υφή του, την έντονα χαρακτηριστική γεύση του με γήινες νότες, καθώς και για την πολύ γρήγορη και ολική κρυστάλλωσή του (εντός 1-3 μηνών), ένα φυσικό γνώρισμα υψηλής ποιότητας. Τέλος, ρισμένοι τοπικοί παραγωγοί το συσκευάζουν υπό την επωνυμία «Θυμαρίσιο Μέλι Φούρνων Κορσεών», αναδεικνύοντας τη γεωγραφική του προέλευση.

Οι Φούρνοι Κορσεών είναι ένα σύμπλεγμα νησιών και νησίδων που βρίσκεται στο βορειοανατολικό Αιγαίο, νοτιοδυτικά της Σάμου και νοτιοανατολικά της Ικαρίας. Το σύμπλεγμα αποτελείται από περισσότερα από 20 νησιά, με κυριότερα τους Φούρνους και τη Θύμαινα. Το μικρό και άγριο ανάγλυφο, σε συνδυασμό με το ξηροθερμικό, νησιωτικό κλίμα, δημιουργεί ιδανικές εδαφοκλιματικές συνθήκες για την ανάπτυξη αρωματικών φυτών και θάμνων. Η περιοχή καλύπτεται από εκτεταμένους θαμνώνες θυμαριού (Thymus capitatus) και φθινοπωρινής ερείκης (Erica manipuliflora ή Erica verticillata), τα οποία είναι αυτοφυή και ευδοκιμούν σε ξηρά και πετρώδη εδάφη, προσφέροντας πλούσια, υψηλής ποιότητας νέκταρ. Η απομόνωση του νησιωτικού συμπλέγματος από άλλες έντονες γεωργικές δραστηριότητες συμβάλλει επίσης στην καθαρότητα και την υψηλή ποιότητα του μελιού.

Η παραγωγή του μελιού στους Φούρνους βασίζεται σε παραδοσιακές και συγχρόνως σύγχρονες, ήπιες μελισσοκομικές πρακτικές, με απόλυτο σεβασμό στη φύση και τον κύκλο ζωής της μέλισσας.

• Θυμαρίσιο Μέλι: Η συλλογή του νέκταρ από το θυμάρι γίνεται κυρίως τους θερινούς μήνες (Ιούνιο - Ιούλιο), όταν το θυμάρι βρίσκεται σε πλήρη άνθιση. Οι μελισσοκόμοι εφαρμόζουν νομαδική μελισσοκομία σε περιορισμένη κλίμακα, μεταφέροντας τις κυψέλες σε κατάλληλα σημεία του νησιού με μεγάλη συγκέντρωση θυμαριού, διασφαλίζοντας έτσι την υψηλή μονοανθικότητα του τελικού προϊόντος.
• Ρεικόμελο (Άναμα): Η συλλογή του νέκταρ από τη φθινοπωρινή ερείκη πραγματοποιείται κατά τους πρώτους φθινοπωρινούς μήνες (Σεπτέμβριο - Οκτώβριο). Αυτό το μέλι θεωρείται εξαιρετικής σημασίας για τη δύναμη και τη δυναμική της κυψέλης, καθώς τρέφει το μελίσσι και το βοηθά να αναπτυχθεί και να αντέξει τον χειμώνα.
• Εξαγωγή & Τυποποίηση: Η εξαγωγή του μελιού γίνεται με ψυχρή φυγοκέντρηση, αμέσως μετά τον τρύγο, διατηρώντας αναλλοίωτα τα θρεπτικά και αρωματικά του συστατικά. Η τυποποίηση και η συσκευασία ακολουθούν αυστηρούς κανόνες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται βιολογικές μέθοδοι μελισσοκομίας, ενισχύοντας περαιτέρω την ποιότητα του μελιού. Υποπροϊόντα της μελισσοκομίας των Φούρνων αποτελούν η γύρη, ο βασιλικός πολτός και η πρόπολη.

Η μελισσοκομία αποτελεί μια σημαντική δευτερεύουσα απασχόληση για τους κατοίκους των Φούρνων, λειτουργώντας ως συμπληρωματική πηγή εισοδήματος δίπλα στην κυρίαρχη αλιεία και τον τουρισμό. Η παραγωγή του μελιού, και ιδιαίτερα η φήμη του θυμαρίσιου μελιού, ενισχύει την αγροδιατροφική ταυτότητα του νησιού. Η ετήσια "Γιορτή Μελιού και Παραδοσιακών Προϊόντων" όχι μόνο προωθεί το προϊόν, αλλά αποτελεί και σημαντικό πολιτιστικό και τουριστικό γεγονός, προσελκύοντας επισκέπτες και συνεισφέροντας στην τοπική οικονομία μέσω της προβολής και της άμεσης πώλησης των προϊόντων.

Η μελισσοκομία αποτελεί μια πανάρχαια δραστηριότητα στον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου, και στους Φούρνους η γνώση και η πρακτική μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, ενσωματωμένη στον αγροτικό πολιτισμό. Η παραγωγή του μελιού, όπως και άλλων βασικών προϊόντων του νησιού (όπως η μυζήθρα και το αγριοκάτσικο), ήταν ανέκαθεν απαραίτητη για την αυτάρκεια της νησιωτικής κοινότητας. Η ονομασία "Άναμα" για το ρεικόμελο αποτελεί ένα γλωσσικό τεκμήριο αυτής της μακραίωνης παράδοσης, αναδεικνύοντας την εμπειρική γνώση των ντόπιων για τις θρεπτικές και τονωτικές ιδιότητες του μελιού της ερείκης, που δίνει «ανάμωση» (δύναμη) στο μελίσσι και στον άνθρωπο.

Το πιο ζωντανό έθιμο που σχετίζεται με το μέλι στους Φούρνους είναι η "Γιορτή Μελιού και Παραδοσιακών Προϊόντων", η οποία διοργανώνεται κάθε καλοκαίρι, συνήθως στις αρχές Αυγούστου. Στο πλαίσιο αυτής της γιορτής, αναβιώνει συχνά η αναπαράσταση του τρύγου του μελιού, όπου παρουσιάζεται στους επισκέπτες η διαδικασία εξαγωγής του μελιού από τις κηρήθρες. Πέρα από την επίδειξη, η γιορτή είναι ένα πανηγύρι, όπου προσφέρονται εδέσματα με βάση το μέλι, όπως και τοπικά πιάτα, συνοδευόμενα από παραδοσιακή μουσική και χορούς, επιβεβαιώνοντας τη θέση του μελιού στην καρδιά της γαστρονομικής και κοινωνικής ζωής του νησιού.